یک دادگاه در سوریه روز یکشنبه نخستین جلسه رسیدگی به اتهامات بشار اسد، رئیسجمهوری برکنارشده سوریه و شماری از چهرههای ارشد رژیم او را آغاز کرد.
بشار اسد و برادرش، ماهر، از سوریه گریختهاند و بهصورت غیابی محاکمه خواهند شد، اما عاطف نجیب، مقام پیشین امنیتی که پسرخاله آنها است و دستگیر شده است، با دستبند در جایگاه متهمان حضور داشت.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، قاضی فخرالدین العریان در آغاز جلسه اعلام کرد که امروز نخستین «محاکمات عدالت انتقالی» در سوریه را آغاز میکنیم. او تاکید کرد که طی این روند، یک متهم در بازداشت که در جایگاه حاضر است و نیز متهمانی که از عدالت گریختهاند، محاکمه خواهند شد.
منظور از «محاکمات عدالت انتقالی» دادگاههاییاند که در دوره گذار از یک نظام سرکوبگر یا جنگ به یک نظام جدید برگزار میشوند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
عاطف نجیب که ژانویه ۲۰۲۵ و در پی فروپاشی رژیم اسد بازداشت شد، با لباس زندان راهراه در دادگاهی در دمشق حاضر شد. تصاویر ویدیویی از دادگاه، نشان میدهد که او حین محاکمه داخل یک قفس نشسته است.
نجیب پس از فارغالتحصیلی از دانشکده نظامی، به دستگاههای اطلاعاتی رژیم اسد پیوست و در سمتهای مختلفی از جمله ریاست شاخه امنیت سیاسی سوریه در درعا فعالیت داشت؛ جایی که قیام سال ۲۰۱۱ سوریه از آنجا آغاز شد.
نجیب در آن سال نوجوانانی را که شعارهای ضدحکومتی روی دیوار مدرسهای در درعا نوشته بودند، بازداشت و شکنجه کرد. اعتراض به این پرونده جرقه شروع اعتراضهای گسترده علیه سیاستهای سرکوبگرانه رژیم اسد شد. این اعتراضها با سرکوب خشن دولت مواجه شد و به جنگ داخلی ۱۴ سالهای انجامید که تا دسامبر ۲۰۲۴ و برکناری بشار اسد در پی یک حمله برقآسا به رهبری نیروهای مخالف مسلح، پایان یافت. اسد به روسیه گریخت و بیشتر اعضای حلقه نزدیک او نیز از سوریه خارج شدند.
جنگ داخلی سوریه بیش از نیم میلیون کشته به جا گذاشت و میلیونها نفر را آواره کرد. نیروهای اسد در این دوران مناطق تحت کنترل مخالفان را هدف حملات سنگین، از جمله حملات هوایی، قرار دادند. در آن زمان دهها هزار نفر ناپدید و برخی به سیستم زندانهای خشن این کشور منتقل شدند.
نجیب متهم است که رهبری یک کارزار گسترده سرکوب و بازداشت را در منطقه درعا بر عهده داشت و به اتهاماتی از جمله به «جنایت علیه مردم سوریه» محاکمه خواهد شد. او به دلیل برخوردهای خشن به «سرکوبگر درعا» معروف بود و جملهای از او نقل شده است که گفته بود: «من در درعا خدا هستم.»
قاضی در جلسه روز یکشنبه از نجیب بازجویی نکرد و اعلام کرد این جلسه به «اقدامهای اداری و حقوقی مقدماتی» اختصاص دارد. به گفته او، جلسه دوم در روز دهم ماه مه برگزار خواهد شد و در این محاکمات اتهامات وسیم اسد، یکی دیگر از بستگان رئیسجمهوری برکنارشده، احمد بدرالدین حسون، مفتی اعظم پیشین، و همچنین مقامهای نظامی و امنیتی بازداشتشده در ماههای اخیر نیز بررسی خواهد شد.
مقامهای جدید سوریه بارها وعده دادهاند درباره جنایتهای دوران بشار اسد عدالت را اجرا و عاملان آن را پاسخگو کنند. با این حال به دلیل تاخیر در آغاز روند عدالت انتقالی، با انتقادهایی مواجه بودهاند.
مقامهای سوری روز جمعه امجد یوسف، افسر پیشین اطلاعاتی، را بازداشت کردند. در یک ویدیو که چهار سال پیش در جریان جنگ داخلی سوریه درز کرد، این فرد در حال اعدام دهها زندانی چشمبسته و دستبسته در حومه دمشق (تضامن) دیده میشود.
خبرگزاری دولتی سانا گزارش داده است که روز یکشنبه جمعیت زیادی بیرون دادگاه تجمع کردند و برگزاری دادگاه را جشن گرفتند. خانواده قربانیان از جمله برخی اهالی درعا نیز در جلسه حضور داشتند.
سخنگوی وزارت دادگستری سوریه در گفتگویی با رسانهها، بر برگزاری دادگاه بهصورت علنی به منظور تضمین شفافیت و استقلال قضایی و بهعنوان بخشی از روند عدالت انتقالی، تاکید کرد.
